Jest ruch w sprawie wieży ciśnień, czy zmieni się właściciel? Wieża solą w oku konserwatora (rozmowa „Tygodnika Szczytno”)

Z naszych informacji wynika, że pojawił się inwestor z Warszawy, który „męczy” obecnych właścicieli wieży, firmę CH&M COMPANY spółka z o.o. i chce obiekt odkupić. - Takie rozmowy rzeczywiście się toczą, ale za wcześnie, aby podawać informacje dla mediów – potwierdził nasze informacje, ale i szybko uciął dyskusję Mirosław Demczuk, członek zarządu spółki, w której skład wchodzi jeszcze dwóch obywateli Holandii. Tak przynajmniej wynika z zapisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, który jest ogólnodostępny.

Czy i kiedy dojdzie do transakcji i za jaką kwotę? Tego, niestety, nie udało nam się dowiedzieć. Ale nasze źródło, które jest blisko nowego inwestora twierdzi, że rozmowy są zaawansowana i toczą się się już pomiędzy prawnikami obu firm. - Chętny inwestor jest bardzo zdeterminowany, aby ten obiekt odkupić – mówi nasz rozmówca prosząc o zachowanie anonimowości.

Raczej mała jest szansa, aby szpecąca wieżę dobudówka została rozebrana. Z naszych informacji wynika, że potencjalny nowy inwestor chciałby inwestycje po prostu dokończyć. Czyli miałby powstać tam apartamentowiec, być może restauracja i pomieszczenia na biura. - Zapowiada, że od razu po zakończeniu formalności prace miałby ruszyć – twierdzi nasze źródło.

Wieża ciśnień solą w oku konserwatora zabytków

(rozmowa z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Olsztynie)

Wieża ciśnień wciąż szpeci Szczytno. To jeden bardziej gorących tematów w naszym mieście i powiecie. O rozmowę na ten temat poprosiliśmy Dariusza Bartona, Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie, który jest zwolennikiem rozebrania dobudówki do wieży ciśnień.

Od wielu lat w Szczytnie jednym z gorących tematów rozmów mieszkańców miasta jest sprawa stanu szczycieńskiej wieży ciśnień. Jest to obiekt historyczny, którego losy są na pewno panu znane. Obiekt zyskał krajową sławę, zdobywając nagrodę w konkursie „Makabryła”, czyli został najbrzydszym budynkiem w Polsce. Pierwotną, piękną architekturę wieży zeszpecono wątpliwej urody dobudówką. Owo kuriozum, na skalę kraju, straszy od lat w centrum...

Wieża ciśnień jest obiektem prywatnym, a prace, które są przy niej wykonane zostały przed laty uzgodnione z ówczesnymi służbami konserwatorskimi. Chociaż nie sposób jednoznacznie ocenić samej koncepcji architektonicznej z uwagi na to, że nie została ona dokończona, to obecny stan zabytku oceniany jest przez konserwatora negatywnie. Na spotkaniu z właścicielem oraz władzami Szczytna, konserwator wyrażał pogląd, że wieża ciśnień powinna zostać przywrócona do stanu sprzed inwestycji i poddana pracom konserwatorskim. Należy jednak pamiętać, że skoro samorząd w Szczytnie nie może sobie pozwolić na wywłaszczenie tego obiektu, to wszelkie inicjatywy inwestycyjne muszą wyjść od jego właściciela. My, jako służby konserwatorskie, możemy wykorzystać przysługujące nam narzędzia administracyjne w celu wywarcia wpływu na właściciela, aby ten podjął się prac przy zabytku.

Reklama

Jakie działania zostały w tym kierunku podjęte?

W ramach inspekcji konserwatorskiej pracownicy WUOZ w Olsztynie (Wojewódzki Urząd Ochrony Zbytków) przeprowadzili w lipcu 2020 r., kontrolę zabytku, w efekcie której zostały sformułowane zalecenia konserwatorskie, mające na celu przymuszenie inwestora do prac. Z uwagi na niezrealizowanie tych zaleceń WKZ (Wojewódzki Konserwator Zabytków) wydał dwie decyzje o nałożeniu kary na inwestora. Pierwszą w październiku 2021 r., następną w marcu 2022 r. (od ostatniej decyzji inwestor złożył odwalanie, które jest obecnie rozpatrywane przez organ II instancji, czyli Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Następna kontrola zabytku została przeprowadzona w październiku 2022 r., protokół z tej kontroli został przesłany właścicielowi, następnie WKZ będzie formułował następne zalecenia konserwatorskie.

Chciałbym przy okazji zapytać o pana zdanie w kwestii tożsamości architektonicznej regionu Mazur? Temat wieży w Szczytnie doskonale się do tego nadaje. Czy mieszkańcy, samorządy szanują tradycję historyczną Mazur?

Odnośnie do tożsamości architektonicznej miasta oraz prac nad koncepcjami urbanistycznymi miasta Szczytna, pragnę zwrócić uwagę, że zgodnie z doktrynami konserwatorskimi stoimy na stanowisku bezwzględnego poszanowania regionalnych tradycji architektonicznych uwzględniających historię miejsca i zabytkowe otoczenie. Z tych powodów negatywnie zaopiniowaliśmy chociażby projekt nowej zabudowy na terenie browaru czy zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego. W ten sposób konserwator zadbał o zachowanie tradycyjnej, dotychczasowej wysokości i gabarytów zabudowy na obszarze historycznym miasta.

Czy w sąsiedztwie ruin zamku krzyżackiego mogą pojawiać się obiekty nie nawiązujące stylistycznie do takiego zabytku?

Dzisiejsza doktryna konserwatorska mówi o tym, że zagospodarowanie terenu powinno być aranżowane zgodnie z poszanowaniem wartości historycznej otoczenia. W myśl tego postulatu WKZ był zmuszony odmówić uzgodnienia koncepcji amfiteatru, uznając obiekt za zbyt inwazyjny w stosunku do gotyckich ruin oraz historycznie niezabudowanej fosy.

Są, a przynajmniej pojawiają się w debacie publicznej takie pomysły jak deptak na centralnej ulicy miasta, naprzeciwko ratusza, lokalizacja gastronomii w nieużywanych budynkach po Straży Pożarnej, zaadaptowanie byłej szkoły na hotel itp. Co pan sądzi o tego typu pomysłach?

Reklama

Te propozycje nie były jeszcze przedstawiane do uzgodnienia urzędowi konserwatorskiemu. Do każdej z tych spraw będziemy podchodzili rzetelnie zgodnie z dotychczasową praktyką. Pragnę jednak nadmienić, że zmiana sposobu użytkowania zabytku, np. szkoły na hotel nie musi być z miejsca oceniana negatywnie. Zmiana koncepcji zagospodarowania zabytku jest niejednokrotnie jedyną formą przedłużenia „życia" budynkowi, poprzez nadanie mu nowej funkcji. Ważne jest natomiast, by taka zmiana była przeprowadzona w taki sposób, by zachowane zostały wszystkie elementy świadczące o jego wartości.

Jak pan ocenia – jako przykład – działania w Łodzi, mieście słynącym z rewitalizacji starych obiektów? Czy tego typu wzorce, mimo że w milionowym mieście, można wykorzystywać w małym, mazurskim miasteczku? Czy rewitalizacje historycznych budynków mogą (w jaki sposób) pomóc lokalnym gospodarkom miejskim czy gminnym?

Odnosząc się do tych ostatnich pytań chciałbym zaznaczyć, że możliwości niewielkiej miejscowości są niepomiernie mniejsze od takiego miasta jak Łódź, jednak każda forma ratowania zabytków jest cenna i zasługuje na pochwałę. To oczywiście przenosi się na korzyści dla lokalnej gospodarki. Poprzez wzrost atrakcyjności terenu zwiększa się liczba turystów, co pociąga za sobą dalszy rozwój. Zgodnie z raportem przedstawionym przez władze Szczytna, rekapitalizowane ruiny zamku krzyżackiego zwiększyły liczbę turystów o 200 tysięcy, a to już jest wymierna korzyść dla społeczności lokalnej.