Młyńsko, znane także jako Czerwony Mostek, przez lata było miejscem wypoczynku szczytnian. Chodzono tam na spacery, spędzano czas nad wodą, korzystano z kąpieliska. Dziś staw zarasta, a las stopniowo zaciera ślady dawnego zagospodarowania. To, co dla jednych jest zwyczajnym fragmentem krajobrazu, dla Witolda Olbrysia stanowi źródło informacji o kilku stuleciach dziejów okolic Szczytna.

Podczas spotkania zatytułowanego „Młyńsko. Historia osady” regionalista zabrał uczestników w podróż przez wydarzenia, które kształtowały to miejsce.

- Chcemy pokazywać historię miejsc, które mieszkańcy mijają niemal codziennie, nie zawsze zdając sobie sprawę z ich przeszłości. Młyńsko jest tego przykładem. Dzięki pracy Witolda Olbrysia możemy spojrzeć na tę osadę nie tylko przez pryzmat dawnych fotografii, ale również dokumentów, zachowanych śladów i historii jej mieszkańców - mówi Klaudiusz Woźniak, kierownik Muzeum Mazurskiego w Szczytnie.

Młyn, który pracował dla zamku

Historia Młyńska jest związana ze szczycieńskim zamkiem. Już w czasach krzyżackich funkcjonował tam młyn, który przez kolejne stulecia odgrywał rolę w miejscowej gospodarce. Osada zmieniała się wraz z upływem lat. Działał w niej również tartak, a od połowy XIX wieku istniał cmentarz. Młyn kilkakrotnie niszczyły pożary, po których był odbudowywany.

W dziejach Młyńska pojawiają się także francuscy żołnierze, historia dwóch wynalazków opatentowanych przez mieszkańców oraz umocnienia wojskowe, których budowa przyczyniła się do zniszczenia części śladów dawnej osady.

Właśnie takie wątki, często nieobecne w popularnych opowieściach o Szczytnie, były tematem spotkania z Witoldem Olbrysiem.

Historia ukryta pod liśćmi

Jedną z cech Młyńska jest to, że część pamiątek przeszłości wciąż można odnaleźć w terenie. Trzeba jednak wiedzieć, gdzie ich szukać i jakie miały znaczenie.

Przed spotkaniem zwracał na to uwagę Klaudiusz Woźniak, kierownik Muzeum Mazurskiego w Szczytnie.

– Młyńsko to miejsce, w którym historia dosłownie wychodzi na powierzchnię ziemi. Wystarczy uważnie patrzeć pod nogi – podkreślał.

Z upływem czasu odczytywanie tej historii staje się trudniejsze. Pozostałości zabudowy niszczeją, roślinność zajmuje kolejne fragmenty terenu, a pamięć o dawnych mieszkańcach stopniowo zanika.

- Pamiętam Młyńsko jako Czerwony Mostek. Chodziliśmy tam nad wodę, spotykaliśmy się ze znajomymi. Nie miałem pojęcia, że historia tego miejsca jest aż tak długa. Teraz, kiedy tam pojadę, będę patrzył na nie zupełnie inaczej - mówi pani Małgorzata, która była w piątek na spotkaniu w muzeum. 

Dlatego praca regionalistów ma znaczenie. Pozwala ocalić informacje o miejscach, które nie zawsze doczekały się własnych pomników, tablic czy opracowań dostępnych dla mieszkańców.

Szczytnianie chcą poznawać historię swoich okolic

Spotkanie zorganizowane przez Muzeum Mazurskie i Mazurskie Stowarzyszenie Regionalne zgromadziło liczne grono uczestników.

- Najbardziej zaskoczyło mnie, ile śladów dawnej osady wciąż można odnaleźć. Człowiek szuka historii w książkach i muzeach, a okazuje się, że część tej historii znajduje się kilka kilometrów od domu. Warto takie miejsca poznawać, zanim znikną - mówi pan Marcin, który również była na spotkaniu w muzeum. 

Zainteresowanie historią Młyńska pokazuje, że przeszłość niewielkich miejscowości może przyciągać nie mniej uwagi niż dzieje zamków, bitew czy znanych postaci.

Witold Olbryś od lat zajmuje się historią regionu, gromadzi materiały i popularyzuje wiedzę o dawnym Szczytnie. Tym razem skupił uwagę słuchaczy na miejscu, które wielu zna z wycieczek, ale którego dzieje pozostają znacznie mniej rozpoznawalne.