Miasto Szczytno zmienia swój klimat. Rekordowe środki z Unii Europejskiej pomogą zatrzymać wodę w mieście.

Zarządzanie wodami opadowymi to jedno z największych wyzwań, przed jakimi stają współczesne samorządy. Tradycyjna, betonowa sieć kanalizacyjna w obliczu nagłych zmian klimatycznych przestaje wystarczać. Gmina Miejska Szczytno postawiła na rozwiązania oparte na ekologicznych metodach zarządzania wodą, uruchamiając długofalowy program, którego realizacja potrwa do listopada 2029 roku.

Ochrona przed podtopieniami i wsparcie dla ekosystemu

Głównym celem trwającego przedsięwzięcia jest zatrzymanie wody w środowisku i maksymalne ograniczenie ryzyka lokalnych podtopień miejskich ulic. Skala projektu doskonale obrazuje jego znaczenie – systemem retencji zostanie objęta ogromna powierzchnia około 860 000 m².

Dzięki nowej infrastrukturze, każdego roku do zbiornika Domowe Małe uda się bezpiecznie skierować aż ok. 359 800 m³ wód opadowych. Taka ilość odciąży miejskie systemy odprowadzania wody w trakcie ulew, a w okresach suszy pomoże utrzymać stabilny poziom wód, co zapobiegnie wysychaniu miejskich obszarów zielonych. Korzyść jest więc obopólna: miasto zyskuje skuteczną ochronę, a lokalna przyroda bezwzględnie potrzebne uwodnienie.

Aktualny etap: Fundament z dokumentów i analiz
 

Choć finalny efekt na placu budowy zobaczymy dopiero za kilka lat, projekt znajduje się obecnie w fazie intensywnych prac przygotowawczych. Uwaga ekspertów i zespołów projektowych skupia się na dopracowywaniu kluczowych założeń przedsięwzięcia oraz przygotowaniu kolejnych etapów jego realizacji.

Prowadzone są szczegółowe analizy techniczne, środowiskowe i organizacyjne, które pozwolą na wypracowanie optymalnych rozwiązań dla inwestycji. Równolegle trwają działania związane z przygotowaniem niezbędnej dokumentacji oraz organizacją przyszłych postępowań, które umożliwią sprawne przejście do kolejnych faz projektu.

Ten etap, choć niewidoczny dla mieszkańców i użytkowników akwenu, ma fundamentalne znaczenie dla powodzenia całego przedsięwzięcia. To właśnie teraz tworzone są podstawy, które zapewnią sprawną realizację inwestycji oraz pełne uwzględnienie wymogów technicznych, środowiskowych i formalnych.

Technologia w harmonii z przyrodą: Co zakłada plan działań?

Po zakończeniu fazy projektowej i formalnej, inwestycja przejdzie w etap wymagających prac hydrotechnicznych oraz biologicznych. W odróżnieniu od klasycznych zbiorników technicznych, Domowe Małe zachowa w pełni swoją naturalną specyfikę. Szczegółowy zakres prac obejmuje:

• Budowle regulacyjne i kontrolę przepływu: Powstanie nowoczesny system z dwoma obiektami inżynieryjnymi na kanale łączącym oba miejskie jeziora. Pozwoli to precyzyjnie sterować kierunkiem i masą przepływającej wody w zależności od aktualnych prognoz pogodowych.
• Biologiczne filtry: Na brzegach oraz pod lustrem wody pojawią się specjalne, zaawansowane nasadzenia roślinności filtrującej. Ich zadaniem będzie naturalne, ciągłe oczyszczanie wód oraz stworzenie bezpiecznych nisz dla fauny.
• Separację zanieczyszczeń: Zanim woda deszczowa z aglomeracji miejskiej trafi do jeziora, zostanie poddana mechanicznemu oczyszczeniu w zmodernizowanych, wysokowydajnych separatorach.
• Nadzór naukowo-badawczy: Cały proces profilowania brzegów, zabezpieczania osadów dennych oraz czasowego przepompowywania wód realizowany będzie przy stałym zaangażowaniu ekspertów i prowadzeniu badań naukowych.

Dla kogo powstaje ten projekt? (Grupa docelowa)

Beneficjentami tego wielkiego projektu są przede wszystkim wszyscy mieszkańcy Szczytna. Stabilizacja systemu wodnego i eliminacja podtopień poprawią bezpieczeństwo oraz komfort codziennego życia w mieście. Na realizacji zadania zyskają także wędkarze, turyści oraz rodziny szukające zielonych przestrzeni do rekreacji. Jezioro Domowe Małe i tereny wokół niego staną się przyjaznym, czystym i bezpiecznym miejscem kontaktu z naturą.

Kluczowe rezultaty inwestycji

Po zakończeniu wszystkich prac w 2029 roku, miasto osiągnie mierzalne efekty ekologiczne i infrastrukturalne:

• Skuteczna ochrona klimatyczna: Miasto zyska nowoczesne narzędzie przeciwdziałania ekstremalnym zjawiskom pogodowym, takim jak ulewy czy miejskie wyspy ciepła.
• Czystość wód i bioróżnorodność: Dzięki modernizacji sieci oraz separatorów zminimalizowany zostanie napływ zanieczyszczeń, co poprawi jakość wód i stworzy naturalną barierę ochronną dla ryb i ptactwa.
• Zwiększenie atrakcyjności rekreacyjnej: Zagospodarowanie otoczenia zbiornika stworzy nową przestrzeń dla spacerowiczów i rowerzystów.
• Edukacja ekologiczna: Wdrożenie działań promocyjnych zwiększy świadomość mieszkańców w zakresie odpowiedzialnego zarządzania zasobami wodnymi.

Komentarz Burmistrza

- Projekt ten traktujemy jako ekologiczną polisę ubezpieczeniową dla Szczytna – mówi burmistrz Stefan Ochman. - Modernizacja gospodarki wodnej wokół Jeziora Domowego Małego to potężne, rozpisane na lata przedsięwzięcie inżynieryjne. Nie budujemy jednak betonowych rezerwuarów. Wykorzystujemy naturalny potencjał naszego jeziora, podnosząc jego czystość i tworząc barierę chroniącą mieszkańców przed kaprysami aury – od nawalnych deszczy po długotrwałe susze. Połączenie zaawansowanej technologii oczyszczania wód i separatorów z naturalną filtracją biologiczną roślin sprawi, że Domowe Małe stanie się bezpieczną, zieloną enklawą w sercu miasta. To kluczowa inwestycja, która zabezpieczy warunki życia w Szczytnie na kolejne dekady.

Finansowanie i struktura projektu

Przedsięwzięcie charakteryzuje się rekordowym budżetem, a jego fizyczne wdrożenie opiera się na stabilnym montażu finansowym ze środków unijnych. Instytucją odpowiedzialną za rozliczenie i nadzorowanie wydatków jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

• Całkowita wartość projektu: 49 994 990,01 zł
• Wysokość dofinansowania z Funduszy Europejskich: 42 495 741,51 zł
• Realizacja: 2025-2029
• Zobacz: www.mapadotacji.gov.pl

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027, Priorytet: Energia i klimat, Działanie: Adaptacja do zmian klimatu.